Trwa Konferencja Kresowa poświęcona doświadczeniu roku 1945 na Kresach Wschodnich II RP i na Śląsku. Dobiegają końca obchody 80. rocznicy Tragedii Górnośląskiej. Pamięć o wydarzeniach pierwszych dni, tygodni i miesięcy roku 1945 stała się przesłanką dla przygotowania X edycji Konferencji Kresowej, jednak w znacznie szerszym rozumieniu – doświadczeń świadków wydarzeń roku 1945 nie tylko na Śląsku, ale także i na Kresach Wschodnich II RP. Zaproszeni na konferencję prelegenci podejmują w swoich wystąpieniach zagadnienia dotyczące m.in. przesiedleń ludności z Kresów Wschodnich II RP, pomocy medycznej świadczonej Żydom, ocalałym z obozów koncentracyjnych, zjawisku brutalnego zachowania żołnierzy Armii Czerwonej w styczniu 1945 roku, biografiom świadków wydarzeń z tego okresu, kresowej tułaczce dokumentów, losom pracowników Uniwersytetu Wileńskiego, czy wpływowi roku 1945 na przemysł ciężki na Śląsku. Konferencja jest także okazją, żeby poznać niebanalne historie osób, pozostających na „obrzeżach historii”. Konferencja potrwa do godziny 17.00.

X edycja wydarzenia była okazją do podsumowania minionej dekady konferencji organizowanych przez MGB.

Dr hab. Joanna Lusek, organizatorka Konferencji Kresowej:

Koncepcja ewoluowała. W którymś momencie zaczęliśmy łączyć historię Kresów Wschodnich z historią kresów Zachodnich i Śląska, ale pozostaliśmy wierni tej nazwie. Każda Konferencja to oczywiście inny wątek tematyczny, inny obszar badawczy. Obecna jest realizowana w ramach szerokiego projektu, poświęconego pamięci o Tragedii Górnośląskiej. Tematyka została mocno poszerzona o przesiedlenia i dramat mieszkańców Kresów Wschodni II RP a tytuł konferencji „Koniec i początek” zawdzięczamy tomikowi poezji Wisławy Szymborskiej, który został wydany tuż przed przyznaniem Nagrody Nobla.

fot. Witalis Szołtys

W 2025 roku mija bowiem również 80 lat od zakończenia II wojny światowej i zatwierdzenia decyzji podjętych podczas konferencji pokojowych w Jałcie i Poczdamie o przesunięciu granic państwa polskiego, a tym samym pozostawieniu poza organizmem państwowym ziem określanych mianem Kresów Wschodnich II RP – „ziem utraconych” i niejako przysposobienia Śląska – „ziem odzyskanych”. Z całą pewnością trudno wskazać i wymienić wszystkie istotne wydarzenia, które na tych dwóch zgoła różnych historycznie i geopolitycznie krańcach – w małych ojczyznach – miały miejsce na przełomie 1944 i 1945 roku, dalej w kluczowym z punktu widzenia tegorocznej konferencji roku 1945 i jako pokłosie tychże we wczesnym okresie powojnia. To, co splata ludzkie losy, to czas wspólnych trudnych doświadczeń okresu wojny, szczególnie jej ostatnich miesięcy, ale przede wszystkim początku świata bez wojny, jeszcze przed zakończeniem działań zbrojnych i w pierwszych miesiącach po ich ustaniu.

Program konferencji (plik do pobrania PDF, 100KB)

Termin konferencji: 21 listopada 2025 (piątek), godz. 09.00–17.00
Miejsce obrad: Centrum Edukacji, pl. Jana III Sobieskiego 2, Bytom 
Wstęp: 5 zł