Plansza do projektu: „Pracownia analiz molekularnych, konserwacji materiału genetycznego i bank DNA. II etap”.

Wyobraźcie sobie laboratorium w muzeum, w którym nie tylko opowiada się o przeszłości – ale wręcz ją odczytuje z genów. Brzmi jak coś z serialu science fiction? Nie, to nasz flagowy projekt realizacji pracowni analiz molekularnych, konserwacji materiału genetycznego i tworzenia  banku DNA. W ramach pozyskanych na ten cel środków, w drugim etapie zostaną zakupione następujące urządzenia:

• Termocykler PCR – czyli magiczna „kserokopiarka” DNA.
• Aparat do elektroforezy – separuje fragmenty genetyczne.
• Transilluminator – sprawia, że DNA świeci się niczym neon.
• Mikroskopy klasy Nikon.

Projekt „Pracownia analiz molekularnych, konserwacji materiału genetycznego i bank DNA. Etap II” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Pracownia analiz molekularnych, konserwacji materiału genetycznego i bank DNA. Etap II

Celem wiodącym projektu jest doposażenie pierwszej, w resorcie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pracowni analiz molekularnych i banku DNA dla eksponatów muzealnych z zakresu dziedzictwa przyrodniczego.

Wyposażenie

W ramach zadania dokonane zostaną zakupy wyposażenia nowoczesnej pracowni analiz molekularnych, w tym: termocyklera PCR, aparatu do elektroforezy oraz transilluminatora, urządzeń niezbędnych w procesie pobierania, obróbki i analizy materiału genetycznego, a będących uzupełnieniem wyposażenia pracowni zakupionego w pierwszym etapie realizacji, w roku 2023. Zakupione zostanie również wyposażenie stanowiska służącego selekcji materiałów muzealnych pod kątem badań molekularnych  oraz ich digitalizacji. W skład tego stanowiska wchodzić będą: mikroskop stereoskopowy badawczy (klasy Nikon SMZ18) oraz automatyczny mikroskop z układem rejestracji i analizy obrazu (klasy Nikon Ni-L). Digitalizacja zwłaszcza eksponatów muzealnych wykorzystanych w badaniach z zakresu muzeomiki jest integralna składową wszystkich projektów molekularnych realizowanych obecnie, jak np. Biodiversity Genomic Europe supporting the developments of Barcode reference library.

Zajęcia edukacyjne

Pracownia analiz molekularnych dzięki dysponowaniu systemami zapisu obrazu, będzie mogła dokumentować poszczególne etapy poprzedzające właściwą analizę molekularną. Zajęcia edukacyjne dla różnych grup wiekowych dzieci, młodzieży i dorosłych oraz spotkania i oprowadzania kuratorskie pozwalają na stosunkowo łatwe przekazanie, najnowszych osiągnięć i znaczenia tego typu badań społeczeństwu niezależnie od wieku i wykształcenia.

Bioróżnorodność, którą można znaleźć w muzeach

Ostatnie dziesięciolecia to okres niezwykłego wręcz postępu w badaniach genetycznych, zwłaszcza dotyczących, co jest niezwykle istotne z naszego punktu widzenia, materiałów muzealnych dokumentujących przyrodę występującej współcześnie, subfosylną, a nawet skamieniałości. Muzea przyrodnicze, zarówno w skali globalnej jak i regionalnej (w Polsce), posiadają niezwykle bogate zbiory z zakresu dziedzictwa przyrodniczego dokumentującego przyrodę w przestrzeni i w czasie. Jeden z najwybitniejszych ewolucjonistów Ernst Mayr wręcz twierdził, że największą bioróżnorodność można odnaleźć w muzeach. To stwarza, przy dynamicznie rozwijających się molekularnych metodach badawczych, niepowtarzalną i wyjątkową okazję dla depozytariuszy dziedzictwa przyrodniczego (muzeów i działów przyrody) do bezpośredniego włączenia się w sferę poznania naukowego, prezentowanego do niedawna jedynie przez literaturę i filmy science fiction.

Czym jest muzeomika?

Kolejnym, fundamentalnym, wręcz misyjnym, argumentem za włączeniem się muzeów przyrodniczych w te badania jest fakt, że tego typu eksploracje w bezprecedensowy sposób poszerzają obszary i możliwości opracowania i wykorzystania przyrodniczych obiektów muzealnych w zakresie zarówno naukowym (uzyskanie niedostępnych do tej pory informacji z obszarów wiedzy na poziomie molekularnym), jak i edukacyjnym. Koronnym argumentem za tak pojmowana rolą muzealnictwa z zakresu dziedzictwa przyrodniczego jest Nagroda Nobla w zakresie Fizjologii i Medycyny przyznana prof. Svante Pääbo za odkrycia dotyczące genomów wymarłych człowiekowatych i ewolucji Homo sapiens, które to badania prowadzone były na eksponatach muzealnych. Rozwój technologii sekwencjonowania i analizowania sekwencji nadał nowe oblicze kolekcjom przyrodniczym. Wiąże się to bezpośrednio z wyodrębnieniem nowej gałęzi nauki zwanej muzeomiką (ang. museomics).